Friday, January 22, 2016

Commonwealth Observer Report – Parliamentary Election 2015: Two Observations

Filed under: Colombo Telegraph,Opinion | 
By Charitha Herath –
Charitha Herath
Charitha Herath
The report of the Commonwealth Observer Group on the Parliamentary Election on 17th August 2015 was released. At the outset The Report shows that it goes beyond its mandate to ‘monitor’ the Parliamentary Election of 2015. It analysis’ the ‘advantages of having elected a new President on 8th of January 2015’ for the democracy in this country. It further ‘colored’ the event of the Presidential Election in the way that they ‘imagined’. For example, The Report says “the atmosphere in the run up to the polls on 8th January was highly charged, and there was a palpable sense of unease across the country”. People who lived in this country on 8th of January would know the real picture of this situation and the Election Commissioner himself declared that the ‘atmosphere was not uneasy’ in the country at that election. The Report further claimed that the Presidential Election on January “did not meet the benchmark of a democratic election” but “reflected the will of the people of Sri Lanka”. A very interesting impartiality though!
Secondly, The Report did not include the removal of two secretaries of SLFP and UPFA which was to happen on the last day of the campaign, into the body of findings or the body of the analysis as a whole. Any student of politics in modern days would agree that this act would not be appropriated with any given justice or ethical formats in politics. In fact this act was one of the crucial and critically important activities happening in the pre- election campaign period which impacted and influenced upon the election results. The report goes on leaving the importunacy of this undemocratic move out from their ‘findings’ and interestingly escapes the issue by putting little footnote on this “unimportant” act out from the eye.
This ‘wonderful’ footnote in this Observer Report, which locks one of the most important evident/finding of the campaign process of this parliamentary election. It says (very ‘relax’ and ‘unrelated way’ to the elections process) that “on 14th August … President Sirisena removed general secretaries of both his party and alliance respectively”. If not else, this is an interesting ‘devaluation’ of the incident what has happen on that day. These two secretaries were sacked without any inquiries and violating the procedures of the elections. They were blocked to engage campaign related activities. If this was not related to the elections process what else would be related that would be the decisive factor of in this election? If this did not impact upon the results of the election what else would we have expected from this report of observation?
This footnote also hides another couple of important activities without going into details. The footnote says “13th August, in his capacity as president of the SLFP, Mr. Sirisena wrote a letter to Mr. Rajapaksa and this received wide media coverage”. Again very interesting to note that the sentences conclude without indicating “what was the content of that letter” and “how it was effected to the election process”! As a fact we know what was in that letter. It ‘informed’.
Mr. Rajapaksa that even if the UPFA would get the majority members of the parliament, he (MR) would be suitable for the prime minister position and suggested possible other names for such high job (including Susil Premajayanth and Anura priyadarshan Yapa who were sacked from their partly membership the next day).
If the Commonwealth Observer Group thinks that ‘inside contents’ of the said letter was not important to the findings of the report, or analysis of the ‘influence to free and fair elections’, the impartiality of the reports are highly questionable.
I can ask the same question they raised on the presidential polls in the report. Did these activities help to meet the “benchmark of democratic elections” that the Commonwealth Observer Group expected?
Print Friendly

Thursday, January 14, 2016

ශ‍්‍රී ල නි ප ය කළ යුත්තේ කුමක් ද


ශ‍්‍රී ල නි ප ය කළ යුත්තේ කුමක් ද



මෛතී‍්‍රපාල සිරිසේන මැතිතුමා ජනාධිපති ධුරයට පත්වී වසරක් ගත වී තිබේං මේ ගතවු වසරේ එතුමා කටයුතු කළේ කෙසේද කියා වග විභාග කරන ලිපි ලේඛණ රාශියක්  මේ දිනවල පුවත් පත් වල පළවී තිබුණ. ඒ සමහර ලේඛකයන්ට අනුව එතුමාගේ එක් අවුරුª කි‍්‍රයා කළාපය අතිවිශිෂ්ඨය’. තවත් සමහරුන්ට අනුව එය කිසිª විශිෂ්ඨත්වයක් නැති ඔහේ ගත වුනු  අවුරුද්දකිං මේ අදහස් දෙක අතර මැද ද තවත් පිරිසක්  සිටින බව පෙනී යයිං මේ ගැන හොද  නරක විවාදයට සහභාගි වන්නට මගේ එතරම් කැමැත්තක් නැත. ඇත්තටම ජනාධිපතිවරයෙකු ගැන හෝ ආණ්ඩුවක් ගැන සමාජ මතයක් ගොඩ නැගෙන්නේ ඒ අය කරන වැඩවල ඇතිිහොද හෝ නරක’ ගතිය මතම නොවන බව මේ 'පශ්චාත්-ධනේශ්වර-ඩිජටෙල්-මාධ්‍ය-අවකාශමය’ යුගයේ දේශපාලනය ගැන තේරුමක් ඇති අය හොදින් දන්නා කරුණකි. මේ කාලයේ දේශපාලනමය හොද හෝ නරක ගොඩ නැගෙන්නේ’ (ගොඩ නගන්නේ) මතවාදි අලංකාරිකයන්ගේ theoritical rethoric   නිර්මාණයන් ලෙසින් ය. ඒ අනුව කොපමණ හොද කළත් නරක ජනාධිපතිවරයෙකුවීමට හෝ කොපමණ නරක කළත් හොද ජනාධිපතිවරයෙකුවීමට ඇති හැකියාව විශාල වශයෙන් මේ තත්වය තුළ තිබේ. අවශ්‍ය වන්නේ මෙම 'මතවාදි අලංකාරිකය’ සමාජය තුළ අධිපති මතවාදය බවට පත්වන තුරු එය අල්ලා ගෙන සිටීමය. ඒ නිසාම පසු ගිය වසරේ මේ රජයේ පාළනය හෝ ජනාධිපතිවරයාගේ කි‍්‍රයා කලාපය ගැන වාද කිරිමට මට එතරම් උත්තේජනයක් නැත. එහෙත් මේ රටේ අනාගතයටත් ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදයේ අනාගතයටත් වැදගත්වන කාරණයක් ලෙසින් පෙනෙන ශ‍්‍රීලනීපයේ පැවැත්ම සහ අනාගතය ගැන කථා කිරිම වඩා වැදගත් බව මගේ හැගීමයි.

මම අදහස් කරන්නේ ශ‍්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය අද දවසේ කළ යුත්තේ කුමක්ද යන කාරණය සාකච්ජා කිරිමයි.

‘කළ යුත්තේ කුමක්ද’ යන ප‍්‍රශ්නය දේශපාලන ලෝකයේ වැදගත් ප‍්‍රශ්නයක් බවට පත් වුයේ ලෙනින් විසින් ලියන ලද what is to be done යන රචනාව නිසාය. ධනපති පංතියට එරෙහිව නිර්ධන පංතිය සංවිධානය කරන්නේ කේසේද යන ප‍්‍රශ්නයට මාක්ස්ගේ පිළිතුර වුයේ කම්කරු පංතිය ස්වකීය පංතිය පිළිබදව වු පංති වි‘ංඥණය ස්වභාවයෙන්ම ගොඩ නැගෙන බවයි. ගොඩ නගා ගන්නා බවයි. මේ ප‍්‍රශ්නයට ලෙනින්ගේ පිළිතුර වූයේ මීට වෙනස් එකකි. ලෙනින් යෝජනා කළේ කම්කරු පංතියට ස්වකීය පංති විඥාණය ඉබේ පහල වන්නේ නැති බවත් එය එම පංතියට පිටින් සිටින වෘත්තීය විප්ලවවාදින්ගේ පක්‍ෂයක් මගින් කම්කරු පංතිය වෙත රුගෙන ආ යුතු බවත්ය. ලෙනින් what is to be done රචනාව ලියුවේ මේ කාරණය පැහැදිලි කිරිමටය. 


පක්ෂයක අවශ්‍යතාව ගැන ලෙනින්ගේ පැහැදිලි කිරිම මෙතනට අදල නැතත් ශී‍්‍රලනීපය අද දවසේ කළ යුත්තේ කුමක්ද යන ප‍්‍රශ්නය එම පක්‍ෂයට  සම්බන්ධ සියලූ දෙනාම මේ මොහොතේ කල්පනා කරණ කාරණයක් බව පැහැදිලිය. පක්‍ෂයේ නායකයන්ටත් වඩා පාක්‍ෂීකයන් මේ ප‍්‍රශ්නය ගැන වඩාත් සංවේදිය. ඇත්තටම ශී‍්‍රලනීපය කළ යුත්තේ කුමක් ද යන ප‍්‍රශ්නයට පිළිතුර ගැන අදහසක් නොමැති අය මේ ප‍්‍රශ්නයම නිෂේධනාත්මක අර්ථයෙන් මතු කරන අවස්ථාවන් ද දැකිය හැකිය. ඒ අය අසන්නේ ශි‍්‍රලනීපය මේ මොහොතේ නොකළ යුත්තේ කුමක්ද? කියාය.  

මේ ප‍්‍රශ්නයට අපි ලබා දෙන පිළිතුර සමග පසු ගිය ජනාධිපතිවරණය ද අනිවාර්යයෙන්ම සම්බන්ධ වේ. පක්ෂ දේශපාලනය පැත්තෙන් මෙවර ජනාධිපතිවරණයෙදි මෙරට වූයේ ලෝකයේ අන් කවර තැනකවත් නොදැක්ක ආකාරයේ සිදුවීමකි. (මේ කාරණය යලි සිහිපත් කරන්නේ ඒ ඒ නායකයන් ගත් ක‍්‍රියාමාර්ගවල ගුණ අගූණ විමසන්නට නොව ශී‍්‍රලනීපයේ තත්වය තේරුම් ගැනීමට එය අවශ්‍ය වන නිසාය). එනම් එක් පක්ෂයක ලේකම් ප‍්‍රතිවාදි පක්ෂයේ ජනාධිපති අපේක්ෂකයා වීමත්, රටේ විවිධ ජාතික හා ආගමික බලවේග තම තමන්ගේ ඇත්ත දේශපාලන අපේක්ෂාවන් පසු පසට ගෙන ඔහුට සහාය ලබාදිමත්, ඔහු ජයග‍්‍රහනය කිරිම හරහා ශ‍්‍රීලනීපයේ අපේක්ෂකයා පරාජයට පත් වීමත්, එම ජයග‍්‍රහනයෙන් දින කීපයකට පසුව පරාජත පක්ෂයත් ජයග‍්‍රාහකයාටම භාරදිමත්’ යන සිදුවීම් පෙළ පෙරහැරක් මෙන් එක දිගට සිදුවිමය. දැන් පාක්ෂිකයා සිටින්නේ මේ සමස්ත කි‍්‍රයාදමය ගැනම අපැහැදිලි සහගත තත්වයකය. ඔවුන් ඉන්නේ ගමේ එජාප පාක්ෂිකයා තමන්ට එරෙහිව යොදවන මහා බලයට එරෙහි වෙමින් සහ එයට මුහුණදෙමින්ය. එජාප පාක්ෂිකයා එසේ තමන්ට තරවටු තරන ගමන් ඔහුගේ කටවුට් එකේ අපේ පක්ෂයේ නායකයාගේ පිංතුරය ගැසීම ශි‍්‍රලනිප පාක්ෂිකයන් දකින්නේ ඔවුන් තමන්ව හෑල්ලූ කිරිමක් ලෙසින්ය. තමන්ට කරන අරියාªවක් ලෙසින්ය. දැන්  නිල වශයෙන් පත් වූ පක්ෂයේ නායකයා 'අපේම’ නායකයා කරගන්නේ කෙසේ ද යන ගැටලුවට ඔවුන් මැදිවී ඇත. ශී‍්‍රලනීපයට  මේ ගැටලූව ලිහා ගැනීමට අවශ්‍ය නම් එය කළ යුත්තේ සහ කළ හැක්කේ  පක්ෂය පිහිටවූ මූලික හරයන් වෙතට යලිත් ගමන් කිරිමෙන් සහ එයට අනුව යලි සකස් වීමෙන් පමනක් බව මගේ හැගීමයිංං

ශි‍්‍රලනීපය බිහිවන්නේම ආර්ථිකය සංස්කෘති සහ සුභසාදනය පිළිබදව වූ බරපතල සමාජය අවශ්‍යතාවයක ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙසින් බව අප අමතක කළ යුතු නැත. නිදහසින් පසු මෙරට දේශපාලනයේ එජාපය විසින් අතහැර ගිය මේ අතිශයෙන්ම වැදගත් කළාපයේ දේශපාලනය කළේ ශ‍්‍රීලනීපයයි. අදටත් ඒ අවශ්‍යතාවය එසේම තිබෙද්දි සහ එජාපය තමන්ගේ රටට එරෙහි ප‍්‍රතිපත්ති තුළ ඉතිරි වෙද්දි ශී‍්‍රලනීපය එතැනින් ඉවත් ව යන බවක් පාක්ෂිකයන්ට දැනෙන්නට පටන්ගෙන ඇත. තමන්ගේ 'ශී‍්‍රලංකාකාරකමට’ තැනක් නැති බවත් එයට නායකත්වයක් නැති බවත් ඔවුන්ට දැනෙන්නට පටන් ගෙන ඇත. පාක්ෂිකයන් මේ ආණ්ඩුවේ ශි‍්‍රලනීප ඇමතිවරුන්වවත් එතරම් ගානකට නොගන්නේ මේ කාරණය නිසාය. බලය තිබුනාට ගෞවරයකින් තොර බලය එතරම් වැඩක් නැති බව ගමේ පාක්ෂිකයාගේ මතය බව බොහෝ විට පෙනීයමින් තිබේ.

1951 බණ්ඩාරනායක මහතා එජාපයෙන් ඉවත්වී ආවේ ඇයි? ශි‍්‍රලනීපය හැදුවේ ඇයි? යන කාරණය අපි නැවතත් කියවිය යුතුව ඇත්තේ මේ නිසාය. එක්සත් ජාතික පක්ෂය නියෝජනය කරන සමාජ පංතිය මෙන්ම ඔවුන් මෙරට සංස්කෘතියට පිටු පාමින් සිªකරන දේශපාලනයට බරපතල එරෙහිවීමක් ලෙසින්ය අපි බණ්ඩාරන්යක මහතාගේ ඉවත්වීමත්  සහ අලූතින් පක්ෂයක් සැදිම තේරුම් ගත යුත්තේ. මේ කාරණය කථා කරන විට සමහරුන් කියන්නට උත්සාහ ගන්නේ 'අද වන විට මේ ගතිකයන් වෙනස් වී ඇති බව’ත් 'දැන් මේ පක්ෂ දෙකම එකම මගේ යන’ බවත්ය. මේ සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදි තේරුම් ගැනීමකි. දැන් මේ වෙනස වඩාත් තීව‍්‍රර වී ඇති බවට අවශ්‍ය නම් තර්ක කළ හැකිය. විශේෂයෙන් වර්තමාන එජාප නායකයාගේ ආර්ථික දැක්ම සම්පූර්ණයෙන්ම නව ලිබරල්වාදි ව්‍යාපෘතියක් වන අතර වෙළදපොළට සියල්ල තීරණය කිරිමට ඉඩ දි රජය ආර්ථික කි‍්‍රයාවලියෙන් ඈත්වීමේ සියලූ උත්සාහයන් ඒ තුළ දකින්නට තිබේ. එජාපයේ මේ ආර්ථික මුලෝපායයන් 1977 සිටම විවිධ ආකාරයෙන් අභියෝගයට ලක් කළේ ශ‍්‍රීලනීපයයි. සමාජය යනු එක සමාන පහසුකමින් යුත් පුරවැසියන්ගේ එකමුතුවක් ලෙසින් එජාපයේ උපකල්පනයම වැරදිය. සුබසාධන ආර්ථිකය කප්පාදු කිරිමට ඔවුන් සියලූ උත්සාහයන් ගන්නේ ඒ වැරදි උපකල්පනය නිසාය. ආර්ථිකය පැත්තෙන් මේ පක්ෂ දෙකෙහි ඇති මේ වෙනස තේරුම් නොගතහොත් අඩු ආදයම්ලාභී පහසුකම් නොමැති නැති බැරි ජනතාව අනතුරේය. ඒ ජනතාවගේ අභිලාෂයන් වෙනුවෙන් වැඩ කළ ශී‍්‍රලනීපයේ පැවැත්ම  බරපතල ලෙසින්ම අනතුරේය. එජාපයේ ආර්ථික දර්ශනය සරල නිදර්ශනයකින් පෙන්වා දිය හැකිය. 'සමාජයේ සියල්ලන් එක සමාන ශක්තියකින් යුක්ක යැයි උපකල්පනය කරන ඔවුන් කොළඹ බගතලේ පාරේ වෙසෙන මහා ධනපතියාත් ඈත ගිරාදුරුකෝට්ටේ සිටින ඉතාමත් දුප්පත් මිනිසෙකුත් එකම තරගයක තරග කරුවන් බවට පත්කරයි. දැන් තමන්ගේ උපකල්පනය මත සිටිමින් මේ දෙදනාවම එක තරගයකට යොමු කරවයි. මෙය හරියට මේ දෙදනාට කොළඔ කොටුවට දුවන්න කීවා හා සමානය. බගතලේ පාරේ තරගකරු ජයගන්නා අතර ගිරාදුරුකෝටිටේ තරගකරු මහ මග මරණයට පත්වේ. ඒ තරගය වෙළදපොළ නීති රීතීන්ට අනුව කැරන්නට ඉඩ දි’ රජය එයින් අයින් වී සිටීම ඒජාප  ආර්ථිකයේ ස්වභාවයයි. රජයේ කාර්යයභාර්ය වන්නේ ප‍්‍රතිපත්ති හැදිම පමනක් යැයි සිතන ඔවුන් සුභසාධන ආකෘතිය දෙස බලන්නේම සතුරු ආකල්පයකින්ය. දැන් බණ්ඩාරනායකගේ ශි‍්‍රලනීපය ආමන්ත‍්‍රණය කළේ මෙසේ එජාපය අත හරින මහා සමාජයේ ඇත්ත ප‍්‍රශ්නයයි. එජාපයත් සමග එක්ව ආර්ථිකය කළමනාකරණය කරන්නට යාමේ අපහසුතාවය පසුගිය අයවැයෙන් බොහෝ අයට පැහැදිලි විය.  ශි‍්‍රලනීපය අත් හරිමින් ඉන්නේ ඔවුනට අදළ කළාපයේ මේ ප‍්‍රශ්නයයි. අද ශි‍්‍රලනීපය කළ යුතු එක් දෙයක් වන්නේ ආර්ථිකයේ පෑගෙන මිනිසුන්ගේ පැත්තේ සිට ගැටලූවට පිවීසීමයිං විසªම් සෙවීමයි.   

ආර්ථිකයේ තත්වයෙන් පමණක් නොව රාජ්‍යයේ ස්වභාවය ගැන සැළකුවත් සංස්කෘතිකමය පැත්තෙන් සැළකුවත් ශි‍්‍රලනීපය කළ යුත්තේ එජාපයේ ස්ථාවරයට ප‍්‍රතිවිරුද්ධ දේශපාලනය කිරිම බවට දිර්ඝව තර්ක කළ හැකිය. 

සරලව කිවහොත් ශ‍්‍රීලනීපයේ පදනම වන්නේම එජාපයට එරෙහි දේශපාලන ධාරාවේ ප‍්‍රකාශකයා වීමය. එම පදනමින් එජාපය පැත්තට අඩියක් තබන  ඕනෑම විටක පාක්ෂිකයන් වෙතින් පක්ෂය දුරස්වීමත් පාක්ෂිකයන් පක්ෂය වෙතින් දුරස්වීමත් ආරම්භ වීම එද සිටම සිදුවූ තත්වයක් බව අප තේරුම් ගත යුතුය. රාජ්‍යයේ අනේක විද ගැටලූ මධ්‍යයේ බණ්ජාරනායක මැතිනියට පාක්ෂිකයන් ආදරය කළේ මේ කාරණය නිසාය. මහින්ද රාජපක්ෂ මැතිතුමාට බලය නොමැතිවත් පක්ෂයේ නායකත්වය නොමැතිවත් පාක්ෂිකයන් ඔල්වරසන් දෙන්නේ මේ එජාපයට විරුද්ධ කළාපයේ දේශපාලනය නිසාය. පක්ෂයේ වර්තමාන නායකතුමන්ගේ සහ අනෙකුත් නායකයන්ගේ පක්ෂයේ දේශපාලන දිසාව  (political line) තේරිමේදි මේ එජාප විරෝධය අවධානයට නොගන්නා තරමට පක්ෂයේ අනාගතය අර්බූදයට යාමට ඇති ඉඩ කඩ විශාලය. මේ දේශපාලන දිසාව සම්බන්ධ ගැටලූව තීරනාත්මක වන්නේ එය නොසලකන තරමට පාක්ෂිකයන් පක්ෂය නොසැලකීමට පෙළබෙන නිසාය. අලූත් පක්ෂයක් සැදිම කෙසේවෙතත් පාක්ෂිකයන්  පක්ෂයෙන් ඉවත්වී වෙනත් තැකනට එකතුවීමේ ඉඩක් එහි තිබේ. 

ශි‍්‍රලනීපය කළ යුත්තේ කුමක්ද යන ප‍්‍රශ්නයට තවත් එක් පිළිතුරක් ඉදිරියට ඒමට නියමිත ව්‍යවස්ථා සංසෝධන කි‍්‍රයාවලියටද සම්බන්ධය. මම සිතන ආකාරයට ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයට සම්බන්ධව මුළික කරුණු තුනක් ගැන ශී‍්‍රලනීපය විසින් එකිනෙකට වෙනස් ස්ථාවරන් තුනක් ගත යුතු බවයි. විධායක ජනාධිපතිධුරය ගැන වත්මන් ජනාධිපතිතුමන් පාර්ලිමේන්තුවේ ප‍්‍රකාශ කළාක් මෙන් නැවතත් ත‍්‍රස්තවාදයක් එතැයි නොසිතා එය ඉවත් කිරිමට ශි‍්‍රලනීපය ඉදිරියට ආ යුතුය. මේ ප‍්‍රශ්නයේදි එජාපයට හෝ ඔවුන්ගේ හිතවත් සිවිල් සමාජ කරුවන්ට මේ ප‍්‍රශ්නය අපේ ඇගේ දමා පැන යන්නට ඉඩ නොදිය යුතුය. වත්මන් ජනාධිපතිධුරය ඉදිරි අවුරුදු හතරට පවතින බව දැනටමත් ප‍්‍රකාශ වී ඇති තත්වයක් තුළ අනෙකුත් සියලූම පක්ෂ සහ බලවේග මෙය අහෝසි කරන්නට මාන බලන තත්වයකදි එය තවදුරටත් පවත්වා ගැනීමේ "මහා පාපයට" ශී‍්‍රලනීපය අසුවිය යුතු නැත. දෙවෙනි කාරණය වන්නේ මැතිවරණ ක‍්‍රමය සංශෝධනය කිරීම සම්බන්ධව පක්ෂයේ මතය නිවැරිදිව කලමනාකරණය කිරිමයි. මම සිතන ආකාරයට කේවල ක‍්‍රමයට යාමේ ඇති අවදනම  අධ්‍යයනය කිරිමකින් තොරව එයට එකග නොවිය යුතුය. සමානුපාතික ජන්ද ක‍්‍රමය විසින් අපේක්ෂකයන්ට ප‍්‍රශ්න ඇති කරන නමුත් ජන්දදයකයින්ට එයින් අත්වන වාසිය කොසලකා හැරිය යුතු නැත. 1989 සමානුපාතික ක‍්‍රමය යටතේ පක්ෂ ලැබු මන්ත‍්‍රීවරුන්ගේ සංඛ්‍යාව නොවන්නට 1994 ජයග‍්‍රහනය පවා අසිරු වන්නට ඉඩ තිබුණ්. තුනවන කාරණය වන්නේ 13 වන සංශෝධනයට අදළ ක්ෂේත‍්‍රයයි. මෙය පිළිබදව ශී‍්‍රලනීපයේ ස්ථාවරය තරමක් අධ්‍යයනයකින් ගොඩ නගා ගත යුතුය. 

මගේ අදහස සාරාංශගතව කියන්නේ නම් ශී‍්‍රලනීපය පක්ෂයක් ලෙස පැවැතම යලි තහවුරු කර ගැනීමට නම් පක්ෂය තමන්ගේ දේශපාලනයේ මුලික පදනම වන එජාප දේශපාලනයට හා ඔවුන්ගේ දේශපාලන සංස්කෘතිය එරෙහි කලාපයට යලි පැමිනිය යුතුය. උපාය හා උපක‍්‍රම තේරිය යුත්තේ එාපයට එරෙහි පාක්ෂිකයා හෝ පක්ෂයට ලැදි අය පැන්නීමට නොව ආරක්ෂා කර ගැනීමය.  පනස්හයේ දරුවන්ගේ වගකීම විය යුත්තේ එජාපයෙන් පැමිනි බණ්ඩාරනායක මහතාව ආපසු එජාපයට භාර දිම නොවන බව අප තේරුම් ගත යුතුය.












Saturday, December 19, 2015

බෙනඩික් ඇන්ඩසන් (1936-2015)
(ජාතිය පරිකල්පිත ප්රජාසමාජයක් 
-Imagined Community- ලෙස)

බෙනඩික් ඇන්ඩසන් පසුගිය සතියේ (13 ඉරු දින) ඉන්ඳූනීසියාවේ මලන් ප්රාන්තයේදි මරණයට පත් වු බව වාර්තා විය. ඒ පිළිබද වෝසෝ පොත් ප්රකාශකයන් වෙනුවෙන් සටහනක් ලියූ තාරික් අලී (Tariq Ali) කියා තිබුනේ ඇන්ඩසන්ගේ ශාස්ත්රීය එකතු කිරිම් මගින් අපේ කාලයේ සමාජ සිතීම කෙරෙහි විශාල බලපෑමක් සිඳූ කළ බවයි. ඔහුගේ විශිෂ්ඨතම කෘතිය වශයෙන් සළකන Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism මගින් ජාතිකවාදී කතිකාව කෙරෙහි සිඳූ කරන ලද බලපෑම ද සුලූ පටු නොවේ. ජාතිකවාදය තේරුම් කිරිමේ ප්රධාන  චින්තන මෙවලමක් ලෙසින් බොහෝ වියතුන් සළකනු ලැබුවේත් ඇන්ඩසන්ගේ මෙම කෘතියයි. 

බෙනඩික් ඇන්ඩසන් උපත ලැබුවේ චීනයේ කුන් මින් ප්රාන්තයේය. ඔහු ස්වකීය
අධ්යාපනය ලැබුවේ මුලික ඇමරිකාවේ කැලිපෝනියා ප්රාන්තයේය. ඊට පසුව ඇන්ඩසන් Cambridge විශ්ව විද්යාලයෙන් පළමු උපාධිය ලැබු අතර  තමාගේ ආචාර්ය්ය උපාධිය කෝනෙල් (Cornel) විශ්ව විද්යාලයෙන් ලබා ගත්තේය. ඔහු 2002 වසරේ විශ්රාම ගන්නා තුරු කෝනෙල් විශ්ව විද්යාලයේ ජාත්යන්තර අධ්යයනයන් පිළිබදව මහාචාය්ය පදවිය දැරුවේය. ‘තමාටම හිමි වු රටක්’ සංකල්පයෙන් බැහැර වු ඔහු චීනයේ ඉපිද එංගලන්තයේ ඉගෙන ගෙන ඇමරිකාවේ රුකියාව කර ඉන්ඳූනීසියාවේදි මිය ගියේය. 

බෙනඩික් ඇන්ඩසන්ගේ ශාස්ත්රීය බලපෑම ලංකාවේ ජාතික ගැටලූව තේරුම් ගැනීම හා සම්බන්ධව ඉතාමත් වැදගත් සහ තීරණාත්මක භූමිකාවක් උසුලන බව බොහෝ විට පිළිගනු ලැබේ. මා මෙම ලිපිය මගින් අදහස් කරන්නේ බෙනඩික් ඇන්ඩසන්ගේ න්යායික එකතුකිරිම් පිළිබදව සහ ඒවායෙහි බලපෑම් ශ්රී ලංකාවේ ජාතික ගැටලූව පිළිබද සංවාදය සම්බන්ධ වන කෙටි සටහනක් තැබීමටයි. 

i.

ඇන්ඩසන්ගේ සූත්රගත කිරීම්වලට අනුව ජාතිකවාදය බිහිවන්නේ හේතූන් කීපයක් නිසාය. එෛතිහාසිකව පැවති රාජ්යත්වය සහ ආගමික ආධිපත්යය වියැකීයාම හේතුවෙන් ඉවත්ව යන අතීතයත් සමග අනාගතය බද්ධ කරමින් ගොඩ නගන ‘අමරනීය’ සම්ප්රධායයක් පරිකල්පනය කිරිම Imagined  මගින් වන බවයි-  මෙය තවත් පැහැදිලි කළහොත් ඇන්ඩසන්ට අනුව අද තිබෙන ජාතිකවාදය යනු දහ අට වන සහ දහ නමවන සියවස්වල ආරම්භ වුවකි- මෙම කාළවකවානුවේ මතු වූ බුද්ධිවාදි පුගමනයන් හේතුවෙන් ගොඩ නැගුනු ආර්ථික සහ දේශපාලනික ව්යාපෘතීන් මගින් එතෙක් පැවති ආගමික විශ්වාසයන්ගේ සහ පැරනි රාජ පරම්පරාවන් ගේ ආධිපත්යය විසිරිවා හරිනු ලැබුවේය- එසේ විසුරුවා හැරිමත් සමග එතෙක් ආගමික සමාජයට හා රාජ්යත්වයට පක්ෂපාතී වු මිනිසුන් කෙරෙන් එම ආධිපත්යය තුරන් වීමෙන් නිර්මාණය වු ‘හිඩැස’ පිරවීමට ජනතාවගේ පරිකල්පිත ලෝකය තුළින් ජාතිය සහ ජාතිකවාදය ගොඩ නැගෙන බව ඇන්ඩසන් ජාතිකවාදය පිළිබදවු ස්වකීය තීතිසිය මගින් තර්ක කළේය. මෙසේ ගොඩ නගා ගන්නා ‘ජාතිය’ ධනවාදයේ දියුනුවත් සමග මතු වූ මුදිත මෙවලම් වන පුවත් පත් සගරා නව කථා ආදියෙන් සමාජයේ සියලූ ක්ෂේත්ර තුළ වෙන් වෙන්ව සිටි අය අතර ‘මහා පොඳූ සාධකයක්’ ලෙසින් තමාත් ඇතුලත් ව්යුහයක් නිර්මානය කරයි. මේ අනුව ජාතිකවාදය යනු නුතනවාදි (Modernist)  සමාජ සංසිද්ධියක් වේ. මුදණය කර්මාන්තය හා සම්බන්ධ (Print-Capitalism) දියුණුවීමත් සමග මෙම ‘පරිකල්පිත ජාතිකවාදය පළල් සමාජ පංතියක් දක්වා පොඳූකරණය’ වෙයි. මෙම මතවාදයටම තරමක් ආසන්න තේරුම් කිරිමක් එරික් හොබ්ස්බෝම්ගේ ඉතිහාසකරණය තුළින්ද ඉදිරිපත් වේ. ඔහුගේ The Invention of Tradition කෘතිය තුළින් ද ඉදිරිපත් වන්නේ ජාතිය යනු නුතනවාදය තුළින් මතු වු පරිකල්පිත තත්වයක් බවත් ‘වර්තමානයට අවශ්ය ආකාරයට අතීතය නිර්මාණය කිරිම’ හරහා ‘නිෂ්පාදිත ජාතිකත්වයක්’ අප ගොඩ නගා ගන්නා බවයි. දැන් මෙම ‘නිෂ්පාදිත බව අමකත කර’ ජාතිකත්වය යනු ‘අඛණ්ඩව පැවත එන’ යමක් (thing) බවට පත් කරමින් එය ආරක්ෂා කිරිමට දිවි පරඳූව තබා සටන් කරන තත්වය මෙම නුතනවාදි තර්කණයෙන් ශාස්ත්රීය ලෙසින් අභියෝගයට ලක් විය.
ජාතිකත්වය පිළිබදව මෙම න්යායික ආස්ථානයට එරෙහිව ප්රතිතර්කයක් පශ්චාත් යටත්විජත රාජ්යයන් හි ජාතිකත්වය ආශ්රය කරමින් පාර්තා චැටර්ජ (Prtha Chatterjee) විසින් මතු කරනු ලැබුවේය. ඔහුගේ The Nation and its Fragments කෘතියෙහි දි බෙනඩික් ඇන්ඩසන්ගේ තීසිසය ටැටර්ජ අභියෝගයට ලක් කරනු ලැබේ- ටැටර්ජ ස්වකීය කෘතියේ  “Whose Imagined Community?” පරිච්ජෙදය මගින් පැහැදිලි කරන්නේ ජාතිකවාදය පදනම් වන්නේ එක් එක් ජනවර්ගයන්ට අයත් ‘සුවිශේෂී ව්යුහයන්’ (modular forms) පදනම් කර ගනිමින් බවයි- ඇන්ඩසන් කියන පරිදි ජාතිකත්වය පරිකල්පනයක් නම් එය පරිකල්පනය කරන්නනේ කුමන මූලාශ්ර මතද? කුමන දිසානතියක සිටද? පශ්චාත් යටත් විජත අවකාශයන් වස්තු විෂය ලෙසින් ගත් විට ඇන්ඩසන් මතු කරන පරිකල්පිතය කාගේ පරිකල්පනයක්ද? යනාදි ගැටලූ චැටර්ජ ගේ විවේචනය තුළ විය. 

එසේම බෙනඩික් ඇන්ඩසන්ගේ පසුකාලීන නිබන්ධනයක් වූ The Spectre of Comparison කෘතිය තුළින් නව අදහසක් වන ජාතිකවාදය සහ ජාතිය සම්බන්ධ  දේශපාලනය අතර ඇති වෙනස පිළිබදව සාකච්ජා කරයි. මෙහිදි ඇන්ඩසන් මෙම වෙනස දකින්නේ ‘නුතන පරිකල්පිත සමාජයන්’ නිර්මාණයන් ලෙසින් තේරුම් ගත හැකි අනුක්රමික ක්රියාවලීන් දෙකක් පෙන්වා දෙමිනි. එනම් (1) අපගේ දිනපතා ජවිතය සමග නොබැඳූනු එහෙත් විශ්වීය සමාජ සංකල්පයන් වූ ජාතිය පුරවැසිභාවය නිලධාරිවාදය කම්කරුවන් බුද්ධිමතුන් යනාදි පරිකල්පනයන් මත ගොඩ නැගෙන අවකාශයයි- අනෙක වන්නේ (2) අපගේ එදිනෙද වැඩ සහ ක්රියාකාර්ත්වයන් සමග බැඳූනු දේශපාලනභාවයයි. දැන් ඇන්ඩසන්ට අනුව මෙම පළමු පන්නයේ ක්රියාකාරිත්වයන් නිශ්චිත පරිකල්පනමය සාමුහිකත්වයක් ඇති එසේම පුවත්පත් සහ පොත් පත් (මුදිත ධනවාදය Print-Capitalism) මගින් ගොඩ නගන පරිකල්පිත පොඳූ අවකාශයක් නිර්මාණය කෙරේ- එම පරිකල්පිත පොඳූ අවකාශය තුළ ඒ ඒ පුද්ගලයන්ට තමන්ව ස්ථානගත කර ගැනීමේ ‘නිදහස’ තිබේ-  මෙම පරිකල්පිත අවකාශයේ ස්වභාවය යනු ‘තමන්ව යලි නිර්මාණය’ කර ගැනීමේ ‘ඉඩ‘ සහිත තත්වයකි- ඇන්ඩසන් පවසන පරිදි ‘ස්වකීය සහෝදරයින් හා දෙමව්පියන්ගේ කවයෙන් එලියෙහි ඇති නව අවකාශයක’ පරිකල්පිත අනන්යතාවක් සහිත පැවැත්මක් මෙමගින් ප්රතිනිර්මාණය කරනු ලැබේ. මෙය ඇතුලත්වීම්වාදි තත්වයකි-  මෙහි සදහන් වන දෙවන ක්රියාවලිය එනම් ජාතිකත්වය සමග බැඳූනු ජනවර්ග දේශපාලනය තුළින් ඉදිරිපත් වන්නේ වර්ගීකරණය මත ගොඩ නැගුණු බැහැරකිරිම්වාදි අන්තයකි. එහි ඇත්තේ එක්කෝ පිළි ගැනීමකි නැත්නම් ප්රතික්ෂේපයකි- (එක්කෝ මුස්ලිම් ය නැත්නම් මුස්ලිම් විරෝධීය- එක්කෝ සිංහලය නැත්නම් සිංහල විරෝධීය- එක්කෝ දෙමළ ය නැත්නම් දෙමළ විරෝධීය)- යන ආකාරයේ එකිනෙකට එරෙහිව පිහිටන ස්ථාවරයකි.  

ii.

ලංකාවේ ජාතිකවාදය පිළිබදව සිඳූ කෙරුණු සංවාදයන් තුළ විශාල වශයෙන් බෙනඩික් ඇන්ඩසන්ගේ ජාතිකවාදය පිළිබදව  සාකච්ජාවන් භාවිතා කර තිබේ- වෙනත් ලෙසකින් පැවසුවහොත් මෙරට ජනවර්ග ගැටලූව පිළිබද සාකච්ජාවේ ශාස්ත්රිය මැදිහත්වීම කෙරෙහි ඇන්ඩසන්ගේ තීසිසය ඉතාමත් ප්රබල බලපෑමක් සිඳූ කළේය- ලංකාව තුළ සංවාදයේදි ද ‘ජාතිය යනු නිර්මිතයක්ය’ යන ආස්ථානය එක් අතකින් මාක්ස්වාදි ඉතිහාසවේදින්ද අනෙක් අතින් නුතනවාදි ඉතිහාසවේදින්ද මතු කරනු ලැබුවේය- මෙම මැදිහත්වීමට එරෙහිව ඉතිහාසවේදින් සහ භාෂාවේදින් ආදිකෘත (primordial)  ස්ථාවරයෙහි සිට තර්ක කරනු ලැබුවෝය.

විශේෂයෙන්ම 80 දශකයේ මෙරට ගොඩ නැගුනු ජාතිකත්ව අධ්යයනය සදහා වු ජාත්යන්තර කේන්දය International  Centre for Ethnic Studies (ICES) මෙරට ජාතික ගැටලූව පිළිබදව වු ශාස්ත්රිය සාකච්ජාවේදි ඉතාමත් වැදගත් කාර්යයක් ඉටු කළේය- මෙම ආයතනයේ ශාඛාවන් දෙකක් කොළඹ සහ මහනුවර නගරවල පිහිටා තිබු අතර එම වකවානුවේ මෙම කාර්යාලයන් දෙක මෙරට ජනවාර්ගික ගැටලූව ගැන මතයන් දෙකක් දැරු බවද පෙනී යන කරුණකි. ICES -කොළඹ කණ්ඩායම ආචාය්ය නීලන් තිරුචෙල්වම්ගේ මුළිකත්වයෙන් ජාතිකත්වය පිළිබදව ඇන්ඩසියානු තිසිසය මත පිහිටා නුතනවාදි ස්ථාවරයක සිට ස්වකීය මැදිහත්වීම සිඳූ කළ අතර ICES - මහනුවර කණ්ඩායම මහාචාය්ය– කිංස්ලි සිල්වා (කේ. එම්. සිල්වා) මුළිකත්වයෙන් ජාතිකත්වය පිළිබද  ආදිකෘත තර්කයක පිහිටා ස්වකීය මැදිහත්වීම සිඳූ කළේය. මෙම ලාංකීය සංවාදය සමහර අවස්ථාවල ගැඹුරු ඓතිහාසික සිද්ධාන්ත පිළිබද යථානුභූතවාදි සාකච්ජාවන් වෙතට ගොඩ නැගුනු නමුත් විධික්රමික අර්ථයෙන් ඉන්දිය ඉතිහාසfවිදින්ගේ වැනි ගැඹුරු විචාරාත්මක මැදිහත්වීමක් සිඳූ නොවුනු බව ඇතෙමෙකුගේ පිළි ගැනීම විය හැකිය- එහෙත් සිංහල ජාතියේ ආරම්භය ගැන ලෙස්ලි ගුණවර්ධන (“The people of the Lion : The Sinhala identity and ideology in History and Histriography”) සහ කේ එන් ඹ් ධර්මදස (“The People of the Lion: Ethnic Identity, Ideology and Historical Revisionism in Contemporary Sri lanka”)  අතර ගොඩ නැගුණු සංවාදය ඉතාමත් වැදගත් එකක් විය.






Thursday, November 26, 2015


Responses to the budget: Markets, capitalism and expenditure

A single tweet from Charitha Herath (former Secretary of the Ministry of Mass Media and Information in Sri Lanka and former Chairman of the Central Environment Authority) in response to the budget presented by the Government to Parliament on 20 November started off a conversation over Twitter that involved Dr. Asanga Welikala, lecturer at the Edinburgh Law School and Anushka Wijesinhe, the Chief Economist & Head of Economic Intelligence Unit (EIU) at the Ceylon Chamber of Commerce.
At the request of Charitha Herath, we are publishing the exchange in full onGroundviews in order to stimulate further reflection and wider discussion amongst reader on aspects touched upon by the interlocutors, and more broadly, comments on the budget.
The full discussion can be read here, and is also embedded below.
Screen Shot 2015-11-21 at 4.12.24 PM
Screen Shot 2015-11-21 at 4.12.32 PM
Screen Shot 2015-11-21 at 4.18.42 PM
Screen Shot 2015-11-21 at 4.12.39 PM
Screen Shot 2015-11-21 at 4.12.45 PM
රටේ උසස් අධ්‍යාපන ක්ෂේත‍්‍රයේ විශාල දයුණුවක් මෙම රජය මගින් සිදුවී ඇති බවට කථාවන් ඇසෙමින් පවති. 6% යෝජනාව ගැන ද විවිධ මට්ටමේ සාකච්ජා සිදුවෙන බව පෙනේ. විශ්ව විද්‍යාලවලට ලැබෙන මුදල වගේම එයින් නිර්මාණය වන ‘දැනුම’ ගැනද අපගේ අවධානය තදින් යොමු විය යුතු බව කවුරුත් පිළිගනනා කාරණයකි. එහෙත් එය කරන්නේ කෙසේද? විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනයේ අරමුණු සහ බොහෝ අය කරමින් ඉන්නා කාර්යය අතර වෙනසක් තිබේද? එසේ නම් එම වෙනස සමහන් කරන්නේ කෙසේද?  මෙය තරමක් ගැඹුරන් සාකච්ජා කළ යුතු කාරණයකි. මම මෙම කෙටි සටහනින් අදහස් කරන්නේ එම සංවාදයට අදල වන එක දෙයක් ගැන පමණක් අවධානය යොමු කිරමටය. එනම් ශාස්ත‍්‍රීය විෂය ක්ෂේත‍්‍රය තුළ විචාරාත්මක බව ගැනයි.

විශ්ව විද්‍යාලවලින් ගොඩ නැගෙන ශිෂ්‍යයන් විශේෂයෙන් මානව ශාස්ත‍්‍ර සහ සමාජිය විද්‍යා පීඨවල අධ්‍යාපනය කරනා ශිෂ්‍ය ප‍්‍රජාව වෙතින් බලාපොරොත්තු වන ‘විචාරාත්මක’ බව ගොඩ නගන්නේ කේසේද? ඒ සදහා සුªසු බුද්ධිමය භාවයක් ආචාය්‍ය–වරුන් තුළ ගොඩ නගන්නේ කෙසේද? මේවා බරපතල ලෙසින් ගත යුතු ගැටලූ ලෙසින් අප ඉදිරියේ ඇත. මෙම විචාරාත්මක බව ගොඩනැගීම යනුවෙන් මම අදහස් කරන්නේ යම් ගැටලූවක් ගැන හෝ තත්වයක් ගැන තිබෙන ස්ථාවරයන්(positions and point of views), එම කාරණය පිළිබදව ගොඩ නැගිය හැකි සන්දර්භීය විමර්සනයන් (contextual analysis), එහිදී වැදගත්වන ඓ  තිහාසික තත්වයන් (historical settings), සහ අදාල කාරණය අනෙකුත් කියාවලීන් සමග ගොඩ නගන සම්බන්ධතාවය (relations with other contexts), යනාදියයි.
දැන් මෙම විචාරාත්මක බව ගොඩනගා ගැනීමට ශාස්ත්‍ර පීඨ කළ යුතු කාර්යයන් කවරේද යන්න ගැබුරින් සාකච්ජා කළ යුතු කාලය එලබ ඇති බව පැහැදිලිය.

Thursday, November 12, 2015

රන් තැටියක කදුළු...

රන් තැටියක කදුළු කාව්‍ය පොත මම මුලින්ම බැලුවෙ 1994 වර්ෂයේ. ඒ වෙනකොටත් ඒක පළ කරල අවුරුදු විස්සක් විතර ගිහින්. මෙම පොත දයාසේන ගුණසිංහ විසින් ලියූ විශිෂ්ඨ කෘතියක්. එයට 1974 වර්ෂයේ හොදම කාව්‍ය වෙනුවෙන් සාහිත්‍ය සම්මානයත් ලැබුණා. ඊයේ පේරාදෙණියේ අපේ විශ්ව විද්‍යාලයේ පුස්තකාලයෙන් ආපසු එන විට Lending අංශයේ නැවත බාරදී තවමත් රාක්කවලට නොදැමූ පොත් අතර මෙම පොත ආයෙත් මගේ ඇස ගැටුණා. දැන් 2015 ත් වෙලා. තවත් අවුරුදු විස්සක් පහුවෙලා. මම ආසා කළ කවි පංතිය බ්ලොග් එකේ ලියන්න හිතුණා.

රන් තැටියක කදුළු

මා පමණි ඔබ කැටුව ආවේ
මමද යමි දියණියනි
මොහොතකින් සඳ ඒවි තනියට
රන් තැටිය පුරවා කඳුලින්...

මෙතෙක් ලොව නො ඇසුව
මියුරු නැළවිලි ගී...

ළයට කැටි කොට නිදයි ඔබෙ මව
අවදිවන ඇසිපියෙන්
බිඳී සුන්වන ලොවක.
බිහි නොවූ හෙට දවස
ඇය නොදත් රහස දැන
කාලයේ ගැබ තුළෙහි
ඉකිබිඳියි කම්පාව....

දස එකඩ මසක් ඈ රැකි
සෙනෙහසේ නිධානය
වෙස් මුහුණු තුළට වූ බහිරවයන්
නුහුරු බස් තෙපළමින්
වට වෙමින් අඬු නියෙන්
පැහැර සඟවන අතර
බලා සිටියෙමි කොනක
ගොළු වෙමින් අසරණව...

සෙමෙන් තව තව සෙමෙන්
පස් පිඩැලි පෙරලන්න
මවගෙ ඇකයෙහි පහස
නොදත් දැරියකි සිඟිති...

කිරි ගරුඩ කොත් හෙළන
අඳුරු සෙවණැලි අතර
නුහුරු නුපුරුදු ලොවක
සැතපෙන්න දියණියනි...

මොහොතකින් සඳ ඒවි තනියට
රන් තැටිය පුරවා කඳුළින්...

දයාසේන ගුණසිංහ (1936-1996)

Friday, November 6, 2015

එඩ්වඩ් සෝජා (Edward Soja) (1940 - 2015) - 'අවකාශය' පිළිබද පශ්චාත් නූතන චින්තකයෙකුගේ නික්ම යාම

පශ්චාත් නූතන භූගෝල විද්‍යාවේ කේන්ද‍‍්‍ර‍‍්‍රීය චින්තකයෙකු වූ එඩ්වඩ් සෝජාගේ අභාවය මුල් කරගනිමින් සටහනක් ලියන්නට සිතුවෙමි. සෝජාගේ තිරණාත්මක බුද්ධිමය එකතු කිරීම් අතරින් වැදගත් සම්මාදමක් වන්නේ Postmodern Geographies the Reassertion of Space in Critical Social Theory කෘතියයි.  එහිදී ඔහු ඉදිරිපත් කළ අදහස් එම විෂය ගැන ලියවී ඇති විශිෂ්ඨතම ඒවා ලෙස පිළිගනී. සෝජාගේ අභාවය වෙනුවෙන් ඉහත කෘතිය පිළිබදව කරුණු කීපයක් ලිවීම සුදුසු යැයි සිතමි.

විචාර න්‍යාය ලෙසින් දාර්ශනිකව ගොඩ නැගුණු ගුරුකුලය මතු වූයේ ජර්මනියේ Frankfurt විශ්ව විද්‍යාලය ආශ්‍රයෙන් ය. මෙම නිසාම එයට Frankfurt School  කියා ද කියනු ලැබේ. විශ්ලේෂී දර්ශනයේ තර්කනයක් වූ තාර්කික යථානුභූතවාදයට එරෙහිව පුද්ගලයා සහ ඔහුගේ තාර්කික ආධිපත්‍ය වෙනත් ආකෘතියකට යටත් නොවිය යුතුය යන අදහස විචාර ගුරුකුලය මගින් ඉදිරිපත් කර තිබුණි. තාර්කික යථානුභූතවාදයට (logical positivism) එරෙහිව මහාද්වීපික දර්ශනයේ  (continental philosophy) එන critical theory / Hermeneutics  මත සිට විචාරවාදී භූගෝල විද්‍යාවක් (critical geography)  නිර්මාණය කිරීමට සෝජා උනන්දු විය.

හෙන්රි ලැබ්රොයි (Henry Lefebvre) වෙතින් සහ ඩේවිඩ් හාවි (David Harvey) වෙතින් භූගෝල විද්‍යාවේ දර්ශනයට සිදුවූ එකතු කිරිම් හැරැණු විට විචාර භූගෝල විද්‍යාවේ ප‍්‍රධානියා වශයෙන් පිළිගන්නේ සෝජා ය. ඔහුගේ Postmodern Geographies the Reassertion of Space in Critical Social Theory කෘතියේ ඉදිරිපත් වන  අදහස් කිපයක් වෙත අවධානය යොමු කිරීම සුදුසුය.

....[For] at least the past century time and history have occupied a privileged position in the practical and theoretical consciousness of western Marxism and critical Social science. understanding how history is made has been the primary source of emancipatory insight and practical political consciousness, the great variable container for a critical interpretation of social life and practice. Today, however, it may be space more than time that hides consequences from us, the ‘making of geography’ more than the ‘making of history’ that provides the most revealing tactical and theoretical world.. p1

(b)  ඔහු තම කෘතියේ මූලික අභිමථාර්ථය සෝජා හදුන්වන්නේ මෙසේය. ‘my intent is not to erase the historical hermenutics but to open up and recompose the territory of the historical imagination through critical ‘spatialisation’....

(c) සෝජා විසින් මිචෙල් ෆුකො උපුටා දක්වමින් ඉතිහාසය හමුවේ අවකාශය අජීවි වන ආකාරය පෙන්වා දෙයි. ‘space was treated as the dead, the fixed, the undialectical, the immobile. Time, on the contrary was richness, fecundity, life, dialectic’.....

සෝජා පිළිබදව University of Tex as  ලියූ    Annotated Bibliography මෙහි උපුටා දැක්වීම සුදුසු යැයි සිතමි.
.....Postmodern geographer and urban planner Edward Soja has endeavored throughout his career to introduce questions about and problematize notions of geography and spatiality. Soja’s theoretical models have proven to be applicable to an interdisciplinary audience, impacting fields far beyond geography.

Soja began his career with work on modernization in Kenya (1968), as well as the 1971 book, The Political Organization of Space. In 1985 Soja published an essay called “The Spatiality of Social Life” in which he argues that the spatial organization of a society reflects a socio-spatial dialectic. Postmodern Geographies: The Reassertion of Space in Critical Social Theory followed in 1989. Soja’s aim in this book is twofold: it served as a call for equal consideration to be given to spatiality as a theoretical model in scholarship, and also to direct attention to the largely forgotten aspect of space in the work of postmodern historicist thinkers such as Michel Foucault and Fredric Jameson. Soja’s 1996 book, Thirdspace, builds on Postmodern Geographies by elaborating on Henri Lefebvre’s triad of spatial categories. Soja suggests that Lefebvre’s work points toward the possibility of spatial trialectics rather than spatial dialectics. It is through a recontextualization of Lefebvre’s triad that Soja argues for the existence of Thirdspace. He thus renames Lefebvre’s categories Firstspace, Secondspace, and Thirdspace. Using spatial trialectics Soja’s goal is to open up new perspectives on space and spatiality using “a critical strategy of ‘thirding-as-Othering’” to assert the interdependent relationship of sociality, historicity, and spatiality. Postmetropolis (2000) is an in-depth study of urbanity, which applies the concepts developed in Thirdspace to better understand urban expansion and the phenomenon of the megacity. His most recent publication, Seeking Spatial Justice (2010), is an activist work which uses Lefebvre’s concept of the “right to the city” to advance methods of combating injustice through the development of spatial consciousness........